Een zorgbrug tussen Nederland en het buitenland: mijn visie op de personeelscrisis in de zorg

Door Ethem Emre, voorzitter Stichting Kamer van Koophandel Nederland-Turkije.

De Nederlandse zorg loopt vast. Dat is geen mening — dat is een feit waar iedereen in de sector dagelijks mee wordt geconfronteerd. Groeiende zorgvraag, stijgende kosten en een structureel personeelstekort doen het systeem in zijn voegen kraken. Ik geloof dat internationale samenwerking een van de krachtigste antwoorden is op deze crisis.

Mijn droom: een zorgbrug.
Al jaren pleit ik voor wat ik een zorgbrug noem, een gestructureerde verbinding tussen Nederland en landen met een overschot aan goed opgeleide zorgprofessionals. In Turkije worden jaarlijks 60.000 verpleegkundigen opgeleid. Dat is een enorm reservoir aan talent dat klaarstaat, mits we het goed organiseren en begeleiden. De vraag is niet óf we internationaal moeten werven. Die discussie is al beslecht. De vraag is hoe we het slim, verantwoord en duurzaam doen.

Waarom affiniteit ertoe doet
Turkije is geen willekeurig land voor Nederland. Turken bouwen hier al vanaf begin jaren zestig een bestaan op. Er is culturele vertrouwdheid, er zijn gemeenschappen, er is een gedeelde geschiedenis. Een Turkse zorgprofessional die naar Nederland komt, hoeft niet te aarden — die wortels zijn er al. Ik vraag me soms hardop af: waarom kijken we naar Singapore of Maleisië terwijl we een land als Turkije nog lang niet volledig benutten? Pak eerst de kansen die voor de hand liggen.

Cultuursensitieve zorg: een blinde vlek
Ik hoor geregeld van Turkse patiënten dat zij zich in Nederlandse ziekenhuizen onbegrepen voelen. Niet door onwil van zorgverleners, maar door een gebrek aan culturele kennis. Op papier zijn er initiatieven voor cultuursensitieve zorg, maar in de praktijk wordt er te weinig mee gedaan. Internationale zorgprofessionals kunnen hier juist het verschil maken. Iemand die de taal spreekt, de achtergrond kent en de culturele codes begrijpt, bouwt sneller vertrouwen op bij patiënten. Dat is geen soft argument, dat is kwaliteit van zorg.

Verantwoorde migratie, geen braindrain
Critici vragen mij weleens: mag Nederland zomaar goed opgeleide mensen weghalen uit landen die ze zelf nodig hebben? Dat is een terechte vraag, en ik neem hem serieus. Mijn antwoord is altijd hetzelfde: werk alleen samen met regio's waar aantoonbaar een overschot is. Professionals die hier ervaring opdoen en die kennis later ook meenemen terug naar huis. Geen braindrain, maar een brug. Bij ASML in Eindhoven werken inmiddels meer dan duizend Turkse ingenieurs. Daar hoor je niemand over. De zorg verdient dezelfde nuance.

Structuur is alles
Internationale werving werkt alleen als de begeleiding goed is. Dat hebben Duitsland en België allang bewezen. Een kandidaat die hier aankomt zonder de taal te spreken, de werkcultuur te kennen of het zorgsysteem te begrijpen, zal moeite hebben, hoe goed zijn opleiding ook was. Wat nodig is: systematische voorbereiding vóór plaatsing. Taaltraining, culturele inbedding, kennis van het Nederlandse zorgsysteem. Niet ad hoc mensen werven en hopen dat het goed komt, maar bouwen aan duurzame matches.

Laten we de dialoog aangaan
Ik wil een gesprek op gang brengen. Met zorginstellingen, beleidsmakers, verzekeraars en iedereen die serieus nadenkt over de toekomst van de Nederlandse zorg. Zonder vooroordelen, met open vizier, aan tafel vaststellen waar de knelpunten zitten en hoe we die gezamenlijk oplossen. De zorg is economie, maar het is geen keiharde commercie. Menselijke waarden moeten er altijd in terug te vinden zijn. En die menselijke waarde begint bij de erkenning dat we de zorgprofessionals van morgen nu al moeten klaarstomen, waar ter wereld ze ook vandaan komen. De zorgbrug is er. Nu is het tijd om hem te bouwen.